Panel: Çocuk ve Gençlik Edebiyatında Toplumsal Cinsiyet

Çocuk kitapları belirli yaş gruplarına göre sınıflandırılmanın yanı sıra, zaman zaman cinsiyete bağlı olarak da ayrıştırılmaktadır. Kızlar ve erkeklere yönelik üretilip pazarlanan kitaplar bir yana, türler açısından da kız ve erkek çocukların ilgileri konusunda çeşitli önyargılar söz konusudur. Kızların erkeklere nazaran daha çok okuduğu ve toplumsal meselelere odaklanan kitaplara daha fazla ilgi duydukları düşünülmektedir. Erkek çocuklarsa daha çok macera kitaplarına eğilim duymakta, bununla birlikte çizgi roman, bilgisayar oyunları gibi konularda kızlardan daha önemli bir tüketim kitlesi olarak görülmektedirler. Cinsiyet fikri çocuklukta inşa edildiği gibi, kız ve erkek çocukların toplumda kabul gören rollerini benimsemeleri konusunda da bu dönemde okudukları kitapların, izledikleri filmlerin etkisi büyüktür. Bu nedenle çocuk edebiyatı alanında bir eserin belli bir cinsiyete yönelik üretilmesi sakınca taşımakta, bu alanda üretilen eserlerin içeriği, kadın ve erkek karakterlerin davranış biçimlerinin, geleneksel cinsiyet rollerini nasıl yeniden ürettiği konusuysa tartışmaya değer gözükmektedir. Kadın ve erkeğe özgü olduğu kabul gören konuşma, yürüme, davranış biçimleri, kadın ve erkeğe ‘uygunluğuna’ göre ayrılmış olan meslekler ve çocukların cinsiyetlerine göre bu mesleklere yönlendirilmesi, kızların ve erkeklerin başarılı olduğu alanların ayrışması gibi pek çok konuda çocuk edebiyatında mevcut eserler kabulleri yeniden üretmektedir. Oturumda bir yandan mevcut eserlerin cinsiyet rolleri açısından değerlendirilmesi yapılırken, diğer yandan edebiyat aracılığıyla çocuk ve gençlerin halihazırda varolan kabullerden nasıl özgürleşebileceği sorunu ele alınarak öneriler gündeme getirilirken: Kız ve erkek çocuklar eşit koşullarda yetiştirilebilseydi, kitap seçimleri günümüzden farklı olur muydu? Çocuk kitaplarında cinsiyet rollerinde kuşaklar arası farklılıklara nasıl değiniliyor? Kadınların toplumdaki rolü, kadınlara ve erkeklere uygun bulunan meslekler konusunda günümüz kitaplarında farklılaşma var mı? Çocuk edebiyatında kötü üvey anne ve temsiliyeti? LGBTİ karakterlerin çocuk kitaplarında hiç yer almaması ya da az yer almasının nedenleri dini-politik baskı unsurlarının dışında neler olabilir? Çocuk kitapları “ilk cinsel eğitim” için bir zemin oluşturmalı mıdır? Tekil ebeveyn, eşcinsel ebeveyn, koruyucu ebeveyn karakterler yeterince yer alıyor mu? Çocuk edebiyatında “mesele” sansüre veya filtrelemeye maruz kalıyor, bir tür mutluluk edebiyatı da diyebileceğimiz bu edebiyat türünde cinsel taciz, ensest gibi meseleler nasıl işleniyor? Yankıları nasıl oluyor? Pinokyo, Kimsesiz Çocuk Remi, Define Adası, Tom Sawyer, Oliver Twist, Harry Potter vb. üzerinden klasik çocuk edebiyatında “kimsesiz” kalıp hayatla mücadele eden çocuk karakter neden hep erkek cinsiyet üzerinden tekrar ediliyor? Bu bağlamda Uzun Çoraplı Pippi’nin başarısı ilk olmasından mı kaynaklanıyor? Sorularına konuşmacı ve katılımcıların katkılarıyla cevaplar aranacaktır.

Speaker:
Moderatör: Zarife Biliz; Konuşmacılar: Fatih Erdoğan, Melek Özlem Sezer, Sassa Buregren, Süleyman Bulut
Venue:
MSGSÜ Bomonti Konferans Salonu